Nisan ayı enflasyon verileri;
- TÜİK aylık TÜFE oranı yüzde 4,18,
- İTO aylık geçinme endeksinde yüzde artış 3,74,
- TÜİK yıllık TÜFE oranı yüzde 32,37,
- İTO geçinme endeksinde yüzde artış 40,63,
- TÜİK aylık gıda fiyat artışı yüzde 8,72,
- TÜİK yıllık gıda fiyat artışı yüzde 34,56 oldu.
- Mayıs ayı kira artış oranı için yasal olarak geçerli TÜİK 12 aylık ortalama TÜFE oranı da yüzde 32,43 oldu.
Yüzde 4,18 aylık enflasyon, dünya yıllık ortalama enflasyonuna yakındır. Temel sorun, ekonomide yüksek kırılganlık, yapısal sorunlar, mali disiplin sorunu ve güven sorunudur. Bu nedenle savaş gibi nedenler, Türkiye’de enflasyonun daha fazla artmasına neden oluyor.
Bu nedenler, petrol ve enerji fiyatlarının artması, mevsimsel olarak gıda fiyatlarının artması, dolaylı vergiler, kamu tarafından belirlenen elektrik, doğalgaz fiyatlarının artırılması, iç siyasi sorunlarda tırmanmanın Beklentiler ve fiyatlama davranışlarında negatif değişme ve en önemlisi politikalara ve ekonomi yönetimine olan güvenin azalmasıdır.
Yüksek enflasyonun ekonomik ve sosyal yapı üzerinde bozucu etkileri var. Bunların başında hayat pahalılığı gelir.
Hayat Pahalılığı: Gelir artışının enflasyonun gerisinde kalmasıdır. Başka bir ifade ile hayat pahalılığı fiyatlar artarken gelirlerin daha düşük oranda artması ile satın alma gücü azalır. Söz gelimi, fiyatlar yüzde 40 artarken gelirler yüzde 30 artıyorsa hayat pahalılığı var demektir.
Söz gelimi 2025 yılında ele geçen asgari ücret artışı yüzde 30 oldu. Buna karşılık 2025 yılı 1995 temel yılına göre İTO geçinme endeksi yüzde 40,12 oranında arttı. Eğer İTO İstanbul geçinme endeksine bakarsak İstanbul’da yaşayan asgari ücretlinin satın alma gücü düştü.
Parantez içinde söylersek, İstanbul’da mal ve hizmet fiyatları Türkiye’nin diğer illerine göre orta sıralarda yer alıyor. Bu nedenle İTO İstanbullular geçinme endeksini Türkiye geneli için kullanabiliriz.
- 2024 yılında Türkiye de ele geçen net asgari ücret 17 002,12 lira idi. Asgari ücretli 100 liralık bir maldan 170 adet satın alıyordu.
- 2025’te asgari ücret 22 002,12 liraya yükseldi. Ancak 100 liralık mal da İTO geçinme endeksine göre 140,12 lira oldu. Bu durumda 22 002 ,12 lira alan asgari ücretli aynı maldan bu defa, 13 adet daha az, 157 adet
Enflasyonla paramız da pula döndü.
1- İnternette Merkez Bankası enflasyon hesaplayıcısı var. 2008 ocak ayı ile 2006 nisan ayı arasında, TÜFE oranı yüzde 2 503,71 oranında artmış. Bu hesaba göre 2008 ocak ayında basılan 200 liralık banknotun satın alma gücü olarak bugünkü karşılığı 5007,42’ liradır. Yani 2009 ocak ayında 200 liralık banknot karşılığı olarak Merkez Bankasının bugün 5000 liralık banknot basması gerekir.
2- İTO İstanbullular geçinme endeksine göre durum daha da vahimdir. 1995 baz yılına göre 2009 ocak ayı genel endeks değeri 7 769,8’dir.
2026 endeks değeri de 288 694,16’dır. 2009 Ocak ayı ile 2026 Nisan ayı arasında, İTO genel geçinme endeksi yüzde 3 715,01 oranında arttı. Bu durumda 2009 başındaki 200 liranın bugünkü karşılığı da 7430 liradır.
2009 ocak ayında, cüzdanında bir adet 200 lira taşıyan birinin bugün, ya 37 adet 200 lira veya bir adet 5000 iki adet 1000 ve 4 adet 100 lira ve 3 adet 10 lira taşıması lazım. Elbette cüzdana sığmaz.
Siyasi iktidar paradan 6 sıfır atarak başarılı bir iş yaptı ve fakat arkasını getiremedi.
Yayınlama 5 Mayıs 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
