Temmuz ayı TÜFE oranı aylık yüzde 1,78 ve yıllık yüzde 31,75 oldu.
İTO geçinme endeksi, aylık yüzde 2,06 ve yıllık 35 oldu.
Çekirdek enflasyon (B) 30,98 oldu.
Önceki yeni çağ köşe yazılarımda, (3 Mart 2025,4 Ekim 2025, 4 Şubat 2026) TÜFE oranı yüzde 20 ve üstünde kronikleşir diye yazmıştım. Ancak düşük tahmin etmişim son on üç aydır TÜFE yüzde 30 ve üstünde kronikleşti. Türkiye yüksek enflasyonlar yaşadı ve TÜFE’nin 13 ay boyunca aynı kaldığı olmadı. Aşağıdaki Grafik)
Beş yıldır söylüyorum, kriz varsa, piyasaları, arz ve talebi yönlendirmek, ancak istikrar programı yapmak ve İMF ile stand-by yapmakla mümkündür. Orta ve uzun dönemde de yapısal reformlar yapmak için planlama yapılmalıdır. Algı ile ekonomik istikrar sağlamak mümkün değildir.
Kurumsal devlet, kamu reformu, Hukuk reformu, Tarımsal üretim reformu, üretimin dış bağımlı olmaktan kurtarılması gibi reformlar ancak koordineli bir şekilde ve bir plan içinde yapılabilir.
Şimdi hemen başlanması gereken önlemlere gelince;
1- Kurlar enflasyon artışı kadar artırılmalıdır.
İthal mal fiyatlarında artılı ve üretim maliyet artışını önlemek için, MB Kurları enflasyon altında tutuyor. Bu defa da kur riski arttığı için ve MB müdahale edebilmek için, yüzde 7 dolayında pahalı dış borç alıyor. Türkiye yüksek faizle borçlanıyor. Yine maliyetler artıyor.
Yapılması gereken müdahale, kurların enflasyon kadar artmasına imkân verecek şekilde düzenlenmesidir.
2- Mali politika değişmelidir.
Bütçeler hala yüksek açıklar veriyor. Yapılması gereken;
Doğrudan fiyatlar içinde olan tüketim vergilerini düşürülmeli, Bütçe tarafında; Kamu tüketimi ve gösteriş niteliğindeki yatırımlar kısılmalıdır.
Bütçeden popülist harcamalar kaldırılmalı ve bu fonlar kamu altyapı yatırımlarına ayrılmalı.
Bütçeden “Hane Halkına Yardımlar (I)” ve “Hane Halkına Yardımlar (II)” kaldırılıp bu ve benzeri yardımlar, engellilere yardımlar, yüksek öğrenim kredilerini, halka daha yakın olan mahalli idareler tarafından bütçeden aktarılacak fonlarla yapmak gerekir.
3- Gıda enflasyonu üretim politikasıyla düşürülmelidir
- Tarımsal destekler yasada yer aldığı gibi GSYH’nın yüzde birine çıkarılmalıdır.
- Tarımsal destekler ekimden önce ilan edilmeli,
- Sulama ve tarımsal enerji maliyetleri düşürülmeli,
- Üretici kooperatifleri ve soğuk zincir güçlendirilmeli,
- Et ve süt sektöründe birkaç yıllık üretim planı yapılmalı,
- İthalat kararları önceden öngörülebilir hale getirilmelidir.
4- Kurumlara güven yeniden oluşturulmalıdır.
Kronik enflasyonun temelinde yalnız para miktarı değil, güven açığı vardır. Halk ve şirketler açıklanan hedeflere inanmazsa fiyatlarını hedefe göre değil, bekledikleri kura ve geçmiş enflasyona göre belirler.
- TÜİK verileri konusunda şeffaflık güçlendirilmeli,
- Hukuk reformu yapılmalı, hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik sağlanmalıdır.
5- Kamu Bankalarını özelleştirmek gerekir.
Halen devletin elinde 10 banka var. 2020 itibariyle devlete ait bankalar;
- Ziraat Bankası
- Ziraat Katılım Bankası
- Vakıfbank
- Vakıf Katılım Bankası
- Halk Bankası
- İller Bankası
- Türk Eximbank
- Türkiye Kalkınma Bankası
- Birleşik Fon Bankası ve
- Adabank’tır.
Kamu bankalarından Ziraat Bankası ve Halk Bankası gibi sosyal görevi olan bankalar yerine, diğer bankalardan alınan kredilerde düşük faiz farkını Hazine karşılamalıdır.
Vakıfbank’ın kamusal bir görevi yoktur. Aslına bakarsak Türkiye’de vakıfları kamunun ve özel kişilerin tasallutundan kurtarıp, yeni bir düzen getirmek gerekir. Vakıfbank’ın da adını değiştirmek gerekir.
6- Varlık fonunu mutlaka kaldırmak gerekir.
Devlete ve sonuç olarak millete ait bir fon, yine millet tarafından yani Parlamento adına Sayıştay tarafından denetlenemiyor. Bu nedenle bu fonun popülizm için örtülü ödenek gibi kullanılması riski var.
7- Kamu -özel işbirliği anlaşmasını iptal etmek gerekir.
Yerine gerektiği hallerde paralı yol, köprü ve geçitler, yap-işlet-devlet modeline göre ihale edilmeli.
Aslında bugüne kadar uygulanan dezenflasyonist politikalar sonuç vermediğine göre, istikrar için ilave önlemler almamız da kaçınılmaz demektir.
Yayınlama 4 Ağustos 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
