2025 yılında bir önceki yıla göre;
- İhracat yüzde 4,4 arttı.
- İthalat daha yüksek yüzde 6,2 oranında arttı.
- Dış ticaret açığı daha da fazla yüzde 11,9 oranında arttı. 2024 yılında 82,3 milyar dolar olan dış ticaret açığı, 2025 yılında 92 milyar dolara yükseldi.
- Türkiye, 2023 yılından 2025 yılına kadar, 22 yılda 1 trilyon 314 milyar 405 milyon dolardış ticaret açığı verdi. Dış ticaret açığının bir kısmı turizm gelirleri ile kapatılıyor. Geriye cari açık kalıyor. Eğer dış ticaret açığı olmasaydı, Turizm gelirimizi de kullanırdık. Döviz sorunu yaşamazdık.
- Türkiye’de siyasiler, basın ve maalesef entelektüel kesimin önemli bir kısmı dış ticaret açıklarının toplumsal maliyetinden habersizdir. Çünkü dış açıkların negatif etkisi hemen ortaya çıkmaz. Ama zamanla ekonomik ve toplumsal tahribatı ağır olur.
Türkiye’de maalesef uzun süren yüksek dış ticaret açığının, ekonomik ve sosyal maliyeti ağır oldu.
1- Eğer son 22 yılda bu kadar dış ticaret açığı ile kaynak kaybetmemiş olsaydık, şimdi 86 milyon nüfus olarak her birimiz 15 284 dolar, yani 665 bin lira daha zengin olacaktık.
2- Dış açıkları kapatmanın en iyi yolu doğrudan yabancı yatırım sermayesi girişidir. Türkiye’ye artık doğrudan yabancı yatırım sermayesi gelmiyor. Bu nedenle de dış açıkları dış borçlanmayla finanse ediyoruz. Dış borç stoku artıyor. Söz konusu 22 yılda Türkiye’nin dış borç stoku, 455 milyar dolar arttı. Dış borçlar içinde kısa vadeli dış borç stoku arttı. Dış borçlar iflas risk primini gösteren CDS oranı arttı. Türkiye diğer ülkelere göre daha pahalı borçlanıyor. Pahalı dış borç içerde maliyet artışı yaratıyor. Yatırımları engelliyor.
3- Döviz ihtiyacı arttı. Türkiye sıcak paraya mecbur kaldı. “dışarıdan sıcak para gelirse rahatlarım” bağımlılığı yaratıldı. Küresel faizler yükselince veya risk algısı artınca sıcak para gelmez ve ani çıkar. Türkiye de sıcak para hareketleri hem ekonomiyi aşırı kırılgan yaptı, hem de ekonomide ani duruş (sudden stop) riski yarattı.
4- Döviz ihtiyacı kur artışı yarattı. MB, kamu bankaları dövizi tutmak için ucuz döviz sattı. Kamu zararı oluştu. Şimdi kur TL değerlendiği için dış açıklar daha çok arttı.
5- Ülkenin dış borçlanması, gelecek kuşaklara çekilmiş çeklerdir. Düyunu umumiye borçlarını dedelerimiz ve babalarımız ödedi. Şimdi bizde benzer şekilde dış borcu çocuklarımıza kötü miras olarak bırakıyoruz.
Özetle, dış ticaret açıklarının ekonomik ve sosyal tahribatına rağmen Türkiye’nin hala yerli ve milli ve bir dış politikası yoktur.
Yayınlama 1 Şubat 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
