Morgan Stanley Capital International (MSCI), Financial Times Stock Exchange (FTSE), S&P Global, dünyada sermaye piyasası ve borsalar için endeks ve piyasa sınıflandırması yapar.
Bu sınıflama, ülkelerin risk, likidite, kurumsal kalite ve piyasa derinliği, ekonomik gelişmişlik, piyasa erişilebilirliği kriterlerine göre yapılır. Piyasalar dört sınıflama içinde yer alır.
| Developed Markets | Gelişmiş Piyasalar | Ekonomisi ve sermaye piyasası gelişmiş, likiditesi yüksek, kurumsal yapısı güçlü ülkeler. Örnek: ABD, Almanya, Japonya. |
| Emerging Markets | Gelişmekte Olan Piyasalar | Ekonomisi büyüyen ama finansal piyasaları gelişmiş ülkelere göre daha riskli ve oynak olan ülkeler. Örnek: Türkiye, Brezilya, Hindistan. |
| Frontier Markets | Sınır Piyasalar / Öncü Piyasalar | Gelişmekte olan piyasalardan daha küçük, likiditesi düşük, siyasi ve ekonomik riski daha yüksek ülkeler. Örnek: Vietnam, Fas, Kenya gibi ülkeler. |
| Standalone Markets | Bağımsız / Sınıflandırma Dışı Piyasalar | Gelişmiş, gelişmekte olan veya frontier sınıfına tam girmeyen; genellikle erişim, likidite, yaptırım, sermaye kontrolü veya piyasa yapısı sorunları olan ülkeler. |
S&P Global 7 Temmuz 2026 da, Türkiye’yi piyasa sınıflandırmasının düşürülmesi ihtimali nedeniyle resmi izleme listesine aldığını açıkladı. Bu karara göre Türkiye de sermaye piyasasında;
- Piyasa erişebilirliği sorunları var. Yabancı kurumsal yatırımcı açısından piyasaya girme-çıkma, işlem yapma, endeks takibi ve uygulama konusunda negatif algı var.
- Yapısal sorunlar arttı. Sadece geçici oynaklık değil, piyasa yapısı ve işleyişinde kalıcı sorunlar olduğu anlaşılıyor.
- Hisse sahipliği şeffaflığı açık ve şeffaf değil. Hisselerin gerçek sahipliği, fiili dolaşım oranı ve fon/ilişkili taraflar üzerinden sahiplik yapıları yeterince açık görülmüyor.
Açıklamada, ‘’Bu yapısal sorunlar bir takvim yılı içinde giderilmezse, Türkiye’nin sınıflandırması ilk yıllık gözden geçirme döneminde yeniden değerlendirilecektir.’’ Deniliyor.
MSCI’ de 18 Haziran ve 23 Haziran’da Türkiye için uyarıda bulundu;
1- Hissedar yapısı yeterince şeffaf değil. Bazı şirketlerde gerçek nihai ortakların ve faydalanan sahiplerin zamanında ve ayrıntılı görülemediğinden şikayet var. Bu, gerçek serbest dolaşım oranının hesaplanmasını zorlaştırıyor.
2- Bazı küçük ölçekli şirketlerde koordineli işlem şüphesi var. Bazı fon payları ve şirketlerle bağlantılı yapılar üzerinden koordineli işlem davranışları görülüyor ve bu nedenle serbest dolaşım oranlarını yapay biçimde yüksek gösterebiliyor.
3- Bu durum fiyat oluşumunu bozuyor; zira bu sorunlar yatırımcıların “gözlenen piyasa fiyatlarına” güvenerek portföy kurmasını ve endeks takibi yapmasını zorlaştırıyor; fiyat oluşumunu bozuyor ve oynaklığı artırabiliyor.
4- Türkiye’nin “Information Flow / Bilgi Akışı” notu düşürüldü. MSCI, Türkiye için ‘’Bilgi Akışı” kriterini “+” dan “-” ye indirdi. Gerekçe olarak da, “hissedarlık yapısında sınırlı şeffaflık, koordineli işlem davranışı ve bazı borsa bilgilerinin İngilizce zamanında açıklanmaması” gösterildi.
5- Açığa satış yasağı da eleştirildi. Eleştiri şöyle; “2 Mart 2026’da Borsa İstanbul’da tüm paylar için açığa satış yasağının yeniden getirildiğini ve bunun defalarca uzatıldığını; sık kural değişikliği ve sürekli kısıtlama uygulanmasının sağlıklı bir açığa satış çerçevesi için istenen bir özellik değildir.”
6- MSCI, Kasım 2026’ya kadar somut ve inandırıcı ilerleme” görülmezse, Türkiye ve uygun Türk hisseleri için nasıl işlem yapılacağına dair bir istişare süreci başlatabileceğini açıkladı.
Eğer istenenler gerçekleşmezse, yabancı kurumsal yatırımcı açısından Türkiye piyasasının “yatırım yapılabilirliği” zedelenir. Sermaye piyasası olarak Türkiye gelişmekte olan ülke statüsünden bir alt dereceye sınırlı piyasalar seviyesine geriler.
Aslında sermaye piyasasını kendi haline bıraksan bile bundan daha iyi çalışır. Ama bir kısım çıkar gruplarının elinde ise, bazıları spekülatif kazanç sağlar ve fakat ülke ve hepimiz kaybederiz. Önemli olan piyasada oluşan bu çeteleri kırmaktır. Aksi halde artık bizim de kaybedecek hiçbir şeyimiz kalmayacaktır.
Yayınlama 10 Temmuz 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
