Merkez Bankasının açıkladığı Mart 2026 ödemeler dengesine göre;
- Son 12 ayda 39 milyar 724 milyon cari açık verdik.
- Son 12 ayda Net Hata ve Noksan kaleminden 33 milyar 276 milyon dolar çıktı.
Net hata ve noksan kalemi, ödemeler dengesinde kaynağı belli olmayan döviz giriş-çıkışlarını dengelemek için kullanılır. Son bir yılda 33 milyar 276 milyon dolar çıkmış ama kaynağı belli değil.
1- Net Hata ve Noksan kaleminin bu kadar yüksek olması veri derleme süreçlerindeki hatalarından, ölçüm ve gecikme hatalarından dolayı bir dengeleme olamaz; doğrudan kayıt dışı döviz çıkışı demektir.
2- Cari açıkta, eksi net hata ve noksan kalemi de döviz kaybını gösteriyor. Demek ki dış ekonomik ilişkiler ve kaynağı belirsiz döviz çıkışı yoluyla son 12 ayda toplam 73 milyar dolar döviz çıkışı oldu. Başka bir ifade ile Türkiye 73 milyar dolar döviz kaybetti.
3- Cumhuriyet tarihinde Türkiye de 2018 yılından öncesinde cari açık kadar veya bu açığa yakın tutarda kaynağı belirsiz döviz çıkışı olmamıştır. Dünyada da hiçbir ekonomide olduğunu sanmıyorum.
4- Net hata ve noksan kaleminin bu kadar büyük olması, ekonomi için yüksek kırılganlık ve risk yaratıyor. Zira;
- Birincisi kayıt dışı döviz çıkışını da katınca, dış finansman ihtiyacının cari açıktan daha yüksek olduğunu gösterir.
- İkincisi, ekonomide döviz arz-talep dengesinin yanlış ölçülmesi sonucunu doğurur.
- Üçüncüsü, rezervler, kur ve faiz politikası üzerindeki baskının kaynağı tam teşhis edilemediği için İktisat politikalarının etkisini azaltır.
- Kriz riskini artırır.
Bu şartlarda hiçbir iktisat politikası başarılı olamaz ve Türkiye içinde bulunduğu kriz ortamından çıkamaz.
Neden kayıt dışı döviz çıkışı bu kadar yüksektir.
1- İlk neden CHP’nin siyasi baskı altında tutulmasıdır. Hatırlarsak Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasından sonra 60 milyar dolar döviz çıkmıştı. Tutuklamalar Avrupa’da ve demokratik ülkelerde, uluslararası kurumlarda tepki çekti ve raporlarda Türkiye uyarıldı. Türkiye bu operasyonlara son vermeli, tutukluların tamamı, tutuksuz yargılanmalıdır.
2- Her gün tartışılan yargı bağımsızlığı sorunu, hükümete güven kaybı yarattı. Kimse parasını ve varlığını Türkiye’de tutmak istemiyor. Hükümet bu güven sorununu yeniden tesis etmek zorundadır.
3- Bankacılık sistemi ile döviz göndermek zorlaştı. Bazıları döviz transferinde bankaya gerekçeli beyanname imzalamak istemiyor ve kayıt dışı yoluyla döviz çıkarıyor.
4- Yine bu durum her ne sebeple olursa olsun, Türkiye de normal dışı yollardan haksız kazançların arttığını gösteriyor.
Sonuç olarak; Hükümetin ve Ekonomi yönetiminin kayıt dışı döviz çıkışını görmesi ve iyi okuması gerekir. Özellikle siyasi istikrarı ve ekonomik güveni yeniden tesis etmesi gerekir. Aksi halde bu günkü istikrar sorunu devam edecek ve daha önemlisi bu şartlarda ekonomik kriz derinleşecektir.
Yayınlama 14 Mayıs 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
