Mart ayı ekonomik güven endeksi 97,2 oldu.
Ekonomik Güven Endeksi, tüketici, imalat sanayii, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinin ortalamasıdır.’’ Endeks değerinin 100’den büyük olması genel ekonomik duruma ilişkin iyimserliği, küçük olması ise genel ekonomik duruma ilişkin kötümserliği göstermektedir.’’
Ekonomik güven endeksi içinde yer alan tüketici güven endeksi güven sınırı altında kaldı.
Ankette reel sektör olarak yalnızca imalat sanayii verileri yer alıyor. İmalat sanayii sanayi sektörünün yüzde 80’ini oluşturuyor. İmalat sanayii içinde yer alan tekstil sektörü zor durumdadır. Sektörün tamamı sıkıntı yaşadığını açıklıyor. Buna rağmen reel kesim güven endeksi 100 sınırındadır. Reel sektör ekonomik gidişat endeksi 84,8’dir. Yani reel sektör ekonominin kötüleşeceğini de bekliyor.
Geçmiş krizlerde reel sektör, krizin yapısına göre, farklı güven ve beklenti içinde olmuştur.
Reel sektörün beklentileri, istikrar sorununu nasıl etkileyecek? Bunu görmek için;
1- 2003 yılından bugüne kadar yaşanan ekonomik istikrar sorunlarında reel sektörün tepkisi ne oldu?
2- Beklentiler ekonomik gidişatı ne kadar etkiler?
1.Reel sektörü en fazla etkileyen kriz, 2009 dünya finansal krizi oldu. Bu krizde reel sektör güven endeksi 67 oldu. Reel sektör genel gidişat endeksi de 57,7 oldu.
2009 Dünya Finansal Krizinde Türkiye de GSYH yüzde eksi 4,7 oranında daraldı. Reel sektörde yılın ilk çeyreğinde bu sektör, tarihi içinde görmediği kadar daraldı, büyüme oranı yüzde eksi 22,5 oldu. Reel sektörün 2009 yıllık büyüme oranı da eksi yüzde 7,3 oldu.
Ancak hükümet tersine kriz teğet geçti dediği için, imalat sanayii gidişat endeksi de tarihinin en ağır moral çöküntüsünü yaşadı ve 2009 Mart ayı itibariyle beklentileri gösteren genel gidişat 57,7 reel kesim güven endeksi 67,2’ye geriledi.
Ekim 2018 döviz şoku, reel sektörü bir miktar etkiledi ama anlaşılan sonraki yıllarda tedbir aldı. Çünkü 2022 TL krizi reel sektörde güven sorunu yaratmadı. Demek ki TL yerine döviz mevcudu daha fazla idi, döviz cinsinden borçları da daha az idi.
Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması sonrasında reel sektör güven endeksi bir miktar geriledi.
TÜKETİCİ VE REEL SEKTÖR GÜVEN ENDEKSİ
2.Olumsuz beklentiler, ekonomik istikrarı olumsuz etkiler.
Özellikle bu günkü gibi yüksek enflasyon dönemlerinde insanlar gerçek gelirlerinin eridiğini hisseder ve bu onlarda güçlü bir olumsuz etki bırakır. Bu nedenle, enflasyon konusunda risk almak istemezler. Enflasyonu düşük bekleyip yanılmaktansa yüksek bekleyip hazırlıklı olmayı tercih ederler.
Üretici ve satıcı, beklenen enflasyona göre mal ve hizmet fiyatlarını artırır. Söz gelimi yüksek enflasyon bekleyen bir esnaf, ileride maliyetlerin artacağını varsayarak şimdiden fiyatını daha fazla artırır. Vitrinine aynı malı bugünkü satış fiyatından koyamayacağını hesap eden satıcı, malına beklenen enflasyona göre fiyat koyar.
Bunlar da enflasyonda kısır döngüye neden olur. Bir bakıma beklentiler kendini gerçekleştirmiş olur.
Yayınlama 1 Nisan 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
