2025 enflasyon oranı, TÜİK’e göre yüzde 30,89, İTO’ya göre yüzde 37,60 ve Enag’a göre yüzde 56,14 oldu.
TÜİK TÜFE oranı, İTO geçinme endeksinden 7 puan daha fazla oldu. 2025 yılında Dünyada ortalama enflasyon yüzde 2 oldu.
Sürekli yüksek enflasyon yaşıyoruz. 1942 yılında TÜFE oranı yüzde 66,70 oldu. Ama bunun nedeni ikinci dünya savaşıydı. Sonra en yüksek enflasyon, 1994 yılında yüzde 105,21, 2022 yılında TÜİK’e göre yüzde 72,31 ve İTO’ ya göre yüzde 92,87 dir.
2004 yılı ve sonrasında yüzde 10 dolayında kronik enflasyon oluştu ve 2018 de yeniden arttı.
Türkiye de enflasyon her zaman Dünya ortalamasının çok üstünde oldu. (Aşağıdaki Grafik)
Atatürk döneminde enflasyon yoktu. 1933- 1938 yılları arasında devletçilik politikası ile, Türkiye de birinci sanayi planı doğrultusunda kamu alt yapı yatırımları, millileştirmeler ve çok sayıda fabrika yapıldı. Ne dış açığı verdik ne de enflasyon yaşadık.
Bu dönemin en belirgin özelliği, devlet malında, tüyü bitmemiş yetimin de hakkının olduğu ve bu nedenle kutsal kabul edilmesidir.
Ardahanlılar bilir… Atatürk döneminde, Ardahan’ın bir köyünde bir köy eğitmeni, okul kapısı üstünde, kapıyı tutturmak için çakılan mismarlardan (yassı çivi) ikisini çekmiş ve kendi evinde kullanmış. Köye gelen müfettiş bu olayı zapta geçirmiş. Eğitmen hem ceza almış, hem de işine son verilmiş. Bu olaya Ardahan’da devlet malına zarar verenlere gözdağı vermek için adam ‘’bir mismar için hem hapse girdi, hem de işinden oldu. ‘’ derlermiş.
1960 darbesi sonrasında, 1963-1968 birinci plan döneminde de enflasyon düşük kaldı.
1955 yılından bugüne kadar geçen 70 yılda, hep enflasyonla mücadele ettik. Keynesgil politakalar, karma ekonomi modeli, 1980 sonrası dışa açık liberal politikalar, neoliberal politikalar, parasalcı yaklaşım gibi; yine de enflasyonu çözemedik.
Bugün de para ve faiz politikası ile, Mehmet Şimşek’in lafta kalan mali disiplin hayali ile ve hükümetin baştan beri kullandığı algı operasyonu çözüm olmadı. TÜFE yüzde 20 dolayında kronikleşecek.
Aslında Hangi sosyo -ekonomik sistem olursa olsun ister demokrasi ister totaliter rejim olsun, ülkede ekonomik istikrar için temel şart mevcut ülke kaynaklarının verimli /etkin kullanılmasıdır. Eğer bir ülkede kaynak kullanımında şeffaflık yoksa, kayıt dışı ekonominin payı yüksek ise , siyasi popülizm varsa, rüşvet ve yolsuzluk varsa, kaynaklar etkin kullanılamaz. Bu durumda ekonomik istikrarı sağlamak imkanı olmaz.
Kamu Kaynaklarını etkin kullanmamız için;
1- Popülizmden vazgeçmeliyiz.
Bizde popülizm öteden beri siyasetin ana çizgisidir. Geçmişte Tansu Çiller herkese iki anahtar (bir ev, bir araba) dedi. 1994 krizi patladı. Bugün bütçeden siyasi nitelikli para dağıtılıyor. Ne yaptıysak olmadı, Bütçe açıkları devam ediyor.
2- Türkiye’nin rüşvet ve yolsuzlukla ilgili algıyı kırması gerekir.
Uluslararası yolsuzluk endeksine; (Transparency International) Türkiye Dünyada 180 ülke içinde 107 sırada yer alıyor. Puanı 34/100 dür. Türkiye gri listeden çıkarıldı ama yine de 100 en temiz ülke sıralamasına göre puanı 34’tür.
TÜSİAD ‘’ İş Dünyası Bakış Açısıyla Türkiye ‘de Yolsuzluk ‘’ 2014 anketinde, katılımcıların yüzde 46’sı yolsuzluğun artacağına, yüzde 16’sı ise azalacağına inanıyor.
Avrupa Komisyonu Türkiye 2024 raporunda, ‘’Türkiye’nin yolsuzlukla mücadelede hâlâ erken aşamada olduğu ve raporlama döneminde ilerleme olmadığı ‘’belirtiliyor.
OECD’nin 21 Haziran 2024 tarihli basın açıklamasında Türkiye’nin yabancı kamu görevlilerine Türkiye’nin rüşvet soruşturma/kovuşturma performansının zayıf olduğu; hiçbir kişi ya da şirketin yabancı kamu görevlisine rüşvetten sorumlu tutulmadığı ve çok sayıda iddianın hiç soruşturulmadığı eleştirisi yer alıyor.
Rüşvet ve yolsuzluk algısı oluşunca, güven sorunu da oluşuyor.
Türkiye’nin bu algıdan kurtulması, popülizm, rüşvet ve yolsuzlukla ilgili acil önlemler alması gerekir. Aksi halde ne yaparsak yapalım enflasyon derdinden kurtulamayız.
Yayınlama 7 Ocak 2026
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
