Asgari ücretin temel gerekçesi,
1- Adı üstünde çalışanların en az geçim seviyesini sağlayacak ücret seviyesini zorunlu tutmak;
2- İşsizliğin yüksek olduğu ülkelerde, işverenin işçiyi istismarını önlemek;
3- Gelir dağılımının aşırı bozulmasını önlemek ve
4- Piyasa istikrarını sağlamaktır.
1- Türk- İş ve Birleşik kamu iş’in 4 kişilik ailenin açlık ve yoksulluk sınırını üç kişilik bir aile olarak hesaplarsak;
Demek ki, halen asgari ücret açlık ve yoksulluk sınırı altındadır. Birinci gerekçe yoktur.
2- Türkiye de geçmiş yıllarda birkaç bakan Suriyeliler ucuz çalışır, çalıştırın demişti. Sığınmacıların kayıt dışı çalıştığını da hepimiz biliyoruz. Sığınmacıyı ucuza çalıştıranlar, elbette bizi de ucuza çalıştıracaktır. Dahası aklı başında özel sektör, ucuza adam çalıştırmaz. Çünkü ucuza çalıştırdığı insanlardan verim alamaz.
3- Gelir dağılımının en iyi göstergesi Gini katsayısıdır. Bu katsayının büyümesi gelir dağılımının daha çok bozulduğunu gösteriyor. Türkiye için açıklanan gini katsayısı, 0,433 veriliyor. AB üyesi ülkeler içinde en kötü gelir dağılımı Bulgaristan’ındır, ama onun bile gini katsayısı bizden küçük; 0,372’dir.
OECD‘de gini katsayısının 0,25-035 arasında olması yüksek eşitsizlik grubu olarak kabul edilir. Türkiye de daha yüksektir.
Son beş yıldır, TÜİK TÜFE verilerine göre yapılan asgari ücret artışı ile reel gelirleri yıpratmıştır.
Özetle nerden bakarsak bakalım Türkiye de gelir dağılımı aşırı bozuktur.
4- Hükümet toplam talebi düşürmek için, asgari ücreti düşük tutuyorsa, yaşamakta olduğumuz kronik istikrar sorunu bu düşüncenin yanlış olduğunu gösterdi. Tersine emek verimliliğini artırmak, üretimi artırmak için ücretlerin artması gerekiyor.
Türkiye de asgari ücreti reel olarak düşük tutmak evrensel gerekçelere dayanmıyor. O zaman neden düşük tutuluyor?
Çünkü asgari ücret seviyesine sonunda siyasi irade karar veriyor. Devlette de maaş ve ücretlerde ve emekli maaşlarında asgari ücret gösterge oluyor. Hükümetler bütçede tasarruf yapmıyor veya yapamıyor. Özellikle son üç yıldır bu nedenle Mehmet Şimşek vergileri artırdı. Maaş ve ücretlerin beklenen enflasyona göre yapılması öneriliyor.
Dahası iktisat politikaları, üretim, istihdam ve dağılım esasına dayalıdır. Bazı hükümetlerin çalışan lehine, bazı hükümetlerin işveren lehine gelir dağılımı politikası vardır.
Dünyada asgari ücret tespiti yapmayan ülkeler de var. Avrupa’daki beş ülke; Danimarka İtalya, Avusturya, Finlandiya, İsveç var. Ayrıca diğer ülkeler; Norveç, İzlanda, İsviçre, Singapur var.
Türkiye’de işsizlik yüksek, kayıt dışı istihdam yüksek, şimdi birde sığınmacı derdimiz oluştu. Bu nedenle asgari ücret tespiti olmalı ve fakat hükümetin hegemonyasından kurtarılmalıdır. Yasalarla otomatiğe bağlanmalıdır.
Bir … İşçi ve memurun harcama sepeti içinde en fazla yer tutan, Gıda ve kira dahil ev giderleridir. Söz gelimi işçi ve memurun harcama sepeti içinde gıdanın payı en az yüzde 40 tutuyor. Oysaki TÜİK genel TÜFE harcama sepeti içinde gıdanın payı yüzde 25’tir. İşçi ve memur için yeni ve gerçeğe uygun bir harcama sepeti hazırlamak gerekir. Bu endekse geçinme endeksi denir. Geçinme endeksinin hazırlanmasında siyasi iktidarların müdahalesini önlemek için tarafsız bir yeni kurum oluşturmak gerekir. Ücret artışları her yıl bu endeks artı bir önceki yıl gerçekleşen büyüme oranına göre yapılır.
İki … Geçinme endeksini yapan kurum aynı zamanda, bir ailenin asgari geçim seviyesini tespit eder. Geçinme endeksi ile asgari geçim seviyesinden hangisi daha yüksek ise baz olarak alınır.
Bu yollarda ücret artışları otomatiğe bağlanır. Asgari ücret tespit komisyonu kaldırılır.
Yayınlama 19 Aralık 2025
Yayın Köşe Yazıları, Son Köşe Yazıları, vitrin, vitrin2, Yeni Çağ
About Post Author
